Wyzwolenie Białegostoku 19 lutego 1919 roku
19 lutego 1919 roku to symboliczna data dla mieszkańców Białegostoku - oznacza powrót miasta do odradzającej się po latach zaborów Polski. Tego dnia miasto zostało ostatecznie wyzwolone spod okupacji niemieckiej i powróciło do odradzającej się Rzeczypospolitej, Białystok opuścili niemieccy żołnierze, a na ulicach pojawiło się Wojsko Polskie.
Choć państwo polska odzyskało niepodległość 11 listopada 1918 roku, Białystok musiał czekać na wolność jeszcze trzy miesiące.
Podczas I wojny światowej, w połowie 1915 roku, wojska niemieckie wyparły Rosjan z Białegostoku. Miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Taki stan rzeczy trwał do 1919 roku. Po zakończeniu I wojny światowej, na terenach należących do rozpadającego się Imperium Rosyjskiego, wciąż stacjonowały tysiące żołnierzy niemieckich. Po podpisaniu rozejmu w Compiègne wojska niemieckie zobowiązały się do wycofania z terenów okupowanych. Na mocy umowy białostockiej, podpisanej 5 lutego 1919 roku, Białystok miał pozostać pod tymczasową administracją niemiecką aż do czasu zakończenia ewakuacji. Strategiczne znaczenie miała linia kolejowa Brześć-Prusy Wschodnie, która umożliwiała sprawny odwrót wojsk niemieckich z Ukrainy.
Dnia 17 lutego 1919 roku do Białegostoku przybył płk Stanisław Dziewulski, pierwszy polski komendant miasta. Jego zadaniem było nadzorowanie procesu przejmowania władzy od Niemców i przygotowanie miasta na wkroczenie Wojska Polskiego. Ostatecznie, 19 lutego 1919 roku, o godzinie 4 nad ranem, ostatni niemieccy żołnierze opuścili miasto. Wycofując się, dopuścili się aktu wandalizmu, podpalając koszary i pałac. Na nadejście Wojska Polskiego mieszkańcy Białegostoku musieli poczekać do wieczora. Około godziny 21:00 na Rynek Kościuszki wkroczyły pierwsze polskie patrole – ułani z 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich dowodzeni przez płk. Stanisława Rawicz-Dziewulskiego. Tego dnia na ulicach miasta pojawiły się polskie flagi. Mimo późnej pory, zimna i deszczu, białostoczanie zgotowali polskim żołnierzom entuzjastyczne powitanie, z radością świętowali powrót do niepodległej Polski.
Oficjalne przekazanie władzy w mieście, z mszą polową przed kościołem farnym i defiladą, odbyło się 22 lutego 1919 roku.
Po wyzwoleniu Białystok nie został od razu włączony do Polski. Przez pewien czas podlegał Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich. Dopiero 2 sierpnia 1919 roku Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o organizacji województwa białostockiego.
Wyzwolenie Białegostoku 19 lutego 1919 roku było ważnym wydarzeniem w historii miasta, otwierającym nowy rozdział w dziejach Białegostoku. Rozpoczął się wówczas długotrwały proces budowania nowego państwa i społeczeństwa, odbudowy miasta i regionu. Dla mieszkańców Białegostoku dzień ten był to momentem triumfu i nadziei na lepszą przyszłość.
Bibliografia:
https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/bialystok-swietuje-105-rocznice-odzyskania-niepodleglosci
http://www.info.bialystok.pl/historia/miedzywojenny/obiekt.php
Zdjęcia:
Białystok Wyzwolony 1919, Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku
Katarzyna Charyton
